testicoz.org

Test Çöz , Online Soru Çöz , İnteraktif Testler

2016-2017 Müfredatına uygundur.

Coğrafya 1 Konu Anlatımı

UNİTE 1 Doğal Sistemler
UNİTE 1 – 1.KONU Doğa ve İnsan Etkileşimi

İnsan var olduğu günden beri sürekli doğadan yararlanmış, ihtiyaçları doğrultusunda doğayı etkilemiş ve değiştirmiştir
DOĞAL ORTAM
İnsanın yaşam alanının içinde bulunduğu ortama doğal çevre adı verilir. Doğal çevreyi oluşturan dört doğal ortam vardır.

• Hava küre (Atmosfer)
Yeryüzünü çepeçevre kuşatan gaz kütlesidir. Atmosfer canlıları koruyan, doğal bir kalkandır. Geceleri uzayın soğuğunu, gündüzleri Güneş’in yakıcı sıcağını önleyerek, Dünya’da sıcaklığın dengeli dağılımına yardımcı olur. Hava olaylarının oluşmasını saülayan ortamdır.

• Taş küre (Litosfer)
Dünya’nın katı kabuğudur. Taş ve topraktan oluşur. Üzeri ova, plâto, vadi, dağ vb. gibi çeşitli yeryüzü şekilleriyle biçimlenmiştir. Bitki, hayvan ve insanlar için değişik yaşam alanlarının oluştuğu ortamdır

• Su küre (Hidrosfer)
Su canlıların için vazgeçilmez bir gereksinimdir. Yeraltı suları, akarsular, göller,atmosfer içerisindeki su buharı, denizler ve okyanuslar su küre içerisinde yer almaktadır

• Canlılar küresi (Biyosfer)
doğal ortama bağlı olarak varlığını sürdüren canlıların küresidir. Dünyadaki tüm canlılar atmosferdeki gazlardan, hidrosferdeki sulardan ve litosferdeki besin kaynaklarından faydalanarak yaşamını sürdürür

UNİTE 1 – 2.KONU Harita Dünyası

Haritalar daha önce gitmediğimiz bir yeri bulabilmek için kullanacağımız yöntemlerden birisidir. Bir araştırmacının elde ettiği verileri yansıttığı temel araçlardandır. Askerî stratejiler haritalar üzerinde belirlenir. Kara ve demir yollarının yapılacaüı güzergâhlar haritalar üzerinde belirlenir

A : Harita Çizim Metodları
KONİK PROJEKSİYON
Bu yöntemle yapılan haritalarda küçük alanlar ve özellikle kutuplar çevresi en iyi şekilde gösterilir

DÜZLEM PROJEKSİYON
Bu yöntemle daha çok dar alanların haritası yapılır. Çizilen haritanın orta bölümü gerçeğe daha yakındır. Kenarlara doğru gidildikçe bozulma oranı artar

SİLİNDİR PROJEKSİYON
Bu yöntemle yapılan haritalarda ekvator ve çevresi gerçek alanını korurken, kutuplara doğru gidildikçe alanda bozulma artar

B: Harita Çeşitleri
Kullanım Amaçlarına Göre Haritalar

1. İdari ve Siyasi Haritalar
Ülkelerin başka ülkelerle olan sınırlarının gösterildiği haritalara siyasi haritalar adı verilirken, ülkelerin kendi içerisindeki illeri, eyaletleri, bölgeleri gösteren haritalara idari haritalar denilmektedir.

2. Beşeri ve Ekonomik Haritalar
Nüfus, göç, yerleşme, tarım, hayvancılık, sanayi, turizm, vb. dağılışını gösteren haritalardır.

3. Şziki Haritalar
Yeryüzü şekillerinin Şziki yapısını, dağılış ve yükseltilerini gösteren haritalardır.

4. Özel Haritalar
Belirli bir konu için özel olarak hazırlanan haritalardır. (Jeomorfoloji, meteoroloji, toprak haritaları gibi.)

Ölçeklerine Göre Haritalar

1. Büyük Ölçekli Haritalar
a. Plânlar: Ölçeği 1/20.000′e kadar olan haritalardır. Şehir imar plânları, kadastro haritaları bu türdendir.
b. Topoğrafya Haritaları: Ölçeği 1/20.000 ile 1/200.000 arasında olan haritalardır. Ulaşım haritaları ile topoğraŞk, jeolojik, morfolojik haritalar bu türdendir.

Büyük ölçekli haritaların genel özellikleri şunlardır:
– Paydası küçüktür.
– Dar alanları gösterir.
– Ayrıntıyı gösterme gücü fazladır.
– Küçültme oranı azdır.
– Aynı alanı gösteren küçük ölçekli haritalara göre düzlemde daha fazla yer kaplarlar.
– İzohipsler arası yükselti farkı azdır.
– Bozulma oranı azdır.

2. Orta Ölçekli Haritalar
Ölçeği 1/200.000 ile 1/500.000 arasında olan haritalardır.

3. Küçük Ölçekli Haritalar
Ölçeği 1/500.000 den daha küçük olan haritalardır. Bu haritalar Dünya’nın, kıtaların, ülkelerin tamamını veya bir bölümünü gösterir.

Küçük ölçekli haritaların genel özellikleri şunlardır:
– Paydası büyüktür.
– Geniş alanları gösterir.
– Ayrıntıyı gösterme gücü azdır.
– Küçültme oranı fazladır.
– Aynı alanı gösteren büyük ölçekli haritalara göre düzlem üzerinde daha az yer kaplarlar.Küçültme
– İzohipsler arası yükselti farkı fazladır.
– Bozulma oranı fazladır.

UNİTE 1 – 3.KONU Dünyanın Çizgileri

Dünya üzerinde bulunduüumuz bir yeri belirtebilmek için koordinat sistemi adı verilen bir yöntem geliştirilmiştir. Koordinat sistemi, Dünya üzerindeki herhangi bir yerin paralel ve meridyenlerden yararlanarak matematik konumunun belirlenmesidir. Bu çizgiler sayesinde herhangi bir yeri sanki ev adresimizi verir gibi tarif edebiliriz

Kutup:
Dünya, merkezinden geçtiği varsayılan bir eksen etrafında batıdan doğuya doğru döner. Bu eksenin kuzeyinden ve güneyinden Dünya’yı deldiği düşünülen noktalarına kutup noktaları adı verilir. Kuzeydekine Kuzey Kutup Noktası, güneydekine de Güney Kutup Noktası denir.

Ekvator:
Kutup noktalarından eşit uzaklıktaki noktaları birleştiren ve dünyayı iki eşit parçaya bölen hayali çizgidir. Çevresi yaklaşık 40.000 km’dir. Ekvatorun kuzeyinde kalan yarım küreye Kuzey Yarım Küre, güneyinde kalan yarım küreye ise Güney Yarım Küre denir

Başlangıç Meridyeni:
İngiltere’nin Londra yakınlarındaki Greenwich (Gıriniç) kasabasının üzerinden geçer. Başlangıç meridyenin doğusunda kalan yerlere doğu yarı küre, batısında kalan yerlere batı yarı küre adı verilir.

Paraleller:
Ekvatorun kuzey ve güneyinde, ekvatora paralel olarak birer derecelik açılarla geçirilen dairelerdir. Ekvatorun kuzeyindekilere kuzey paralelleri, güneyindekilere güney paralelleri adı verilir. En büyük paralel dairesi ekvatordur. 90 kuzeyde, 90 güneyde olmak üzere toplam 180 paralel dairesi vardır

Paralellerin Özellikleri:
• Başlangıç paraleli ve en büyük paralel dairesi Ekvator’dur.
• Birer derece aralıklarla geçirildiğinde Ekvator’un 90 kuzeyinde, 90 da güneyinde olmak üzere, toplam 180 paralel dairesinin olduğu varsayılır.
• Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe paralellerin boyları kısalır. Buna karşılık paralel numaraları büyür.
• İki paralel arası uzaklığa bir enlem derecesi denir. Matematik konumu daha ayrıntılı olarak belirleyebilmek için, her paralel dairesi 60 dakikaya, her dakika 60 saniyeye bölünmüştür.
• Kutup noktaları 90° paralellerini oluşturur.
• Paraleller birbirleriyle kesişmezler, birleşmezler.
• Ardışık iki paralel arası uzaklık yaklaşık olarak 111 km dir. Bu uzaklıktan yararlanarak kuzey güney doğrultusunda ve aynı meridyen üzerinde bulunan iki nokta arasındaki uzunluk hesaplanabilir.

Meridyenler:
Bir kutuptan diğer kutba ulaşan ve ekvator ile paralelleri dik kesen daire yaylarına meridyen denir. Başlangıç meridyeninin doğusunda kalanlara doğu meridyenleri, batısında kalanlara batı meridyenleri adı verilir 180 doğu, 180 batı olmak üzere 360 tane meridyen vardır

Meridyenlerin Özellikleri:
• Başlangıç Meridyeni İngiltere’nin başkentindeki Greenwich Gözlemevi üzerinden geçen meridyendir.
• Birer derece aralıklarla geçirildiğinde Başlangıç Meridyeninin 180 adet doğusunda,180 adet de batısında olmak üzere, toplam 360 meridyen yayının olduüu varsayılır.
• Ekvator üzerinde iki meridyen yayı arasındaki uzaklık 111 km dir. Kutuplara doğru gidildikçe bu uzaklık azalır ve kutup noktalarında 0 (sıfır) olur. Türkiye üzerinde ise iki meridyen arası uzaklık, yaklaşık 85 – 86 km dir.
• Bütün meridyenlerin boyları birbirine eşittir.
• Meridyen dereceleri Greenwich’ten doğuya ve batıya gidildikçe büyür.
• Bütün meridyenler kutuplarda birleşirler.
• Aynı meridyen üzerinde bulunan tüm noktaların (Güneş karşısından aynı anda geçtiklerinden) yerel saatleri aynıdır.
• Ardışık iki meridyen arasındaki yerel saat farkı 4 dakikadır.
• Dünya batıdan doğuya doüru döndüğü için doğudaki meridyenlerin saatleri batıdakilerden daha ileridir.

Ulusal Saat
Bir ülkenin üzerinden geçen meridyenlere ait yerel saatlerin hepsini kullanmak o ülkede günlük yaşamla ilgili ilişkileri düzeniz hâle getirir. Bu nedenle meridyenlerden herhangi birinin yerel saati seçilir ve ortak saat olarak kullanılır. Bu uygulamaya ulusal saat adı verilir

Uluslararası Saat
20. yüzyıl içerisindeki iletişim ve ulaşım alanlarındaki teknolojik yenilikler ülkeler arasındaki ilişkileri oldukça arttırmıştır. Ülkeler saat sistemlerinin ortaya çıkardığısorunlarını ortadan kaldırmak için uluslararası saat birliğini kurmuşlardır.
Bu uygulamaya göre Başlangıç meridyeninin 7° 30 doğusu ve 7° 30 batısı arasında kalan15°’lik alan başlangıç saat dilimi olarak kabul edilir. Başlangıç saat diliminin doğusunda12, batısıda 12 olmak üzere Dünya 24 saat dilimine ayrılmıştır

UNİTE 1 – 4.KONU Haritalarda Yüzey Şekillerinin Gösterilmesi

Yeryüzü şekilleri olan kabartıları, çukurlukları ve düzlükleri haritalar üzerinde gösterebilmek için farklı yöntemler geliştirilmiştir. Bunlar;

Kabartma Yöntemi
Bu yöntemle yer şekilleri bir ölçek dâhilinde küçültülür. Yükselti basamaklarına göre renklendirilir. Maket hâline getirilir. Bu yöntemin maliyeti yüksek, yapımı güçtür. Bu nedenle kabartma yöntemi çok kullanılmaz

Gölgelendirme Yöntemi
Bu yöntemle yapılan haritalarda, ışığın belli bir açıyla yer şekilleri üzerine geldiği kabul edilir. Düz yerler aydınlık, eğimli yerler gölge olarak gösterilir. Eğim arttıkça gölgenin koyuluüu artar

Tarama yöntemi
Bu yöntemle, yükselti basamaklarının araları tarama yapılarak çizilir. Eğimin fazla olduğu yerler daha sık ve kalın çizgilerle taranır, eğim azaldıkça çizgiler seyrekleşir ve incelir. Düz olan yerlerde tarama yapılmaz

Renklendirme Yöntemi
Şziki haritalarda yükselti basamaklarını gösterebilmek için renklendirme yöntemi kullanılır. Genel kullanım olarak renkler deniz kıyısında koyu yeşilden başlar. Yükselti arttıkça açık yeşil, sarı, turuncu, açık kahverengi ve koyu kahverenginin tonları kullanılır. Renklendirme yönteminde renkler yer şekillerini ifade etmek için değil, yükselti basamaklarını göstermek için kullanılır. Bu yöntemle yapılan haritalarda yeşil ile boyanan yerler ormanları veya ovaları, kahverengi ile boyanan yerler her zaman dağları göstermez

Eş Yükselti Eürileri (İzohips) Yöntemi
Deniz yüzeyinden aynı yükselti değerlerine sahip noktaları birleştirerek oluşturulan kapalı eğrilerle gösterilmesidir. Topografya ve Şzikî haritalarda yüzey şekilleri çoğunlukla, eş yükselti eğrileriyle gösterilir. Eş yükselti eğrileri eşit aralıklarla çizilir. 0 metre deniz seviyesini ya da kıyı çizgisini gösterir. Haritanın ölçeği küçüldükçe eş yükselti aralıkları da artmaya başlar

UNİTE 1 – 5.KONU Dünya’nın Şekli ve Boyutları

Dünya’nın şeklinin sonuçları;
• Dünya’nın Güneş’e bakan tarafı aydınlık iken diğer tarafı karanlıktır.
• Karanlık ile aydınlığı ayıran sınır aydınlanma çemberini oluşturur (Resim 1.42-a).
• Yükseğe çıkıldıkça ufuk genişler, görülen alan artar.
• Dünya’nın merkezine daha yakın olan kutuplarda yer çekimi kuvveti, Ekvator ve çevresinden daha güçlüdür.
• Dünya’nın batıdan, doğuya doğru olan ekseni etrafındaki dönüş hızı Ekvator’da 1660 km/saat iken, bu hız kutuplara gidildikçe azalır ve nihayet kutup noktalarındasıfır olur.
• Paralellerin araları kutuplara gidildikçe daralır. Nihayet kutuplarda nokta hâlini alır.
• Meridyen yayları kutuplarda birleşir.
• Ekvator (0°) ve kutuplar (90°) üzerinde sıcaklığa bağlı olarak termik basınç alanları oluşur (Resim 1.42-b).
• Güneş ışınlarının atmosferde aldıüı yol kutuplara doğru gidildikçe uzar (Resim 1.42-c).
• Güneş ışınlarının geliş açısı, Ekvator’dan kutuplara doğru daralır. Buna bağlı olarak sıcaklık kutuplara gidildikçe azalır

Dünya’nın Hareketleri

Dünya’nın Ekseni Çevresindeki Hareketi
Dünya kendi ekseni çevresindeki hareketini 24 saatte tamamlar. Bu süreye bir gün adıverilir.

Dünya’nın Güneş Çevresindeki Hareketi
Dünya’mız Güneş çevresindeki hareketini yaklaşık 365 gün 6 saatte tamamlar. Bu süreye yıl adı verilir .
Dünya’nın Güneş çevresindeki yörüngesi elips biçimindedir. Bu yörüngeye ekliptik düzlem (yörünge) adı verilir

Dünya’nın Güneş etrafında dönüşünün sonuçları:
• Dünya’nın yıllık hareketi süresince, Ekvator düzlemi ile yörünge düzlemi arasındaki 23° 27 lık açıdan dolayı mevsimler oluşur.
• Gece gündüz süreleri yıl boyunca değişme gösterir.
• Güneş yıl boyunca farklı açılarla doğar ve batar (Resim 1.46-a,b).
• Aydınlanma dairesi yıl boyunca kutup noktalarıyla kutup daireleri arasında değişir.
• Mevsimlik sıcaklık farkları oluşur.
• Sıcaklık farkları kara ve denizler arasında basınç farklarının oluşmasını sağlar.
• Mevsimlik sıcaklık farkları iklim, tarım ve sosyal olayların oluşmasını ve farklılaşmasını sağlar.
• Farklı yarım kürelerde farklı mevsimler yaşanır.

 Mevsim Başlangıç Tarihleri   Kuzey Yarım Küre   Güney Yarım Küre
 21 Aralık  Kış Yaz
 21 Mart  İlkbahar Sonbahar
 21 Haziran  Yaz Kış
 23 Eylül  Sonbahar İlkbahar
UNİTE 1 – 6.KONU Atmosfer

Doğal unsurlar arasında yer alan atmosfer, yerçekimi kuvvetiyle uzaya kaçamayan gazların yerküreyi sarmasıyla oluşmuştur. Atmosfer yaşamın devamlılığında önemli bir yere sahiptir. Atmosfer içindeki hava olayları enerjisini güneş ışınlarından
alır. Canlılar için zararlı olan güneş ışınlarını süzen ve Dünya’yı yaşanılır hâle getiren de atmosferdir. Atmosfer güneş ışınlarının dengeli dağılımını sağlar. Dünya’nın gündüz yanıp kavrulmasını, gece ise aşırı soğuyup donmasına engel olur

Atmosfer Katları

Ekzosfer
Atmosferin en üst katıdır. Az miktarda hidrojen ve helyum atomlarından oluşur. Kesin sınırı bilinmemekle birlikte üst sınırının yerden yaklaşık 10.000 km yükseklikte olduğu kabul edilmiştir. Bu katmandan sonra artık bir sınır olmadığı için boşluğa geçiş başlar. Yapay uydular bu katmanda bulunurlar, yerçekimi çok düşüktür ve gazlar çok seyrektir.
 Termosfer
Mezosferden itibaren 640 km. yüksekliğe kadar uzanan katmandır. Bu katmanda güneş ışınları yoğun olarak hissedilir. Sıcaklığın güneşin etkisine göre 200 ile 1600°C’dir. Bu katmanda gazlar iyon halinde bulunur ve iyonlar arasında elektron alışverişi oldukça fazladır. Bu nedenle haberleşme sinyalleri ve radyo dalgaları çok iyi iletilir.
 MezosferStratosferden itibaren 80 km. yüksekliğe kadar uzanır. Küçük boyutlu gök taşları bu katmanda sürtünmenin etkisiyle buharlaşarak kaybolur.
Ozonosfer ve Kemosfer olarak iki kısımdan oluşmaktadır
Stratosfer
Troposferden itibaren 50 km. yükseliğe kadar uzanır. Yatay hava hareketleri (rüzgarlar) görülür. Su buharı bulunmadığı için dikey hava hareketleri oluşmaz. Yalnızca yatay hareketlerin oluşması da diğer tabakalar ile stratosfer arasında bu katmandan kaynaklanan bir taşınım olmamasına sebep olur. Bu durum çok tehlikeli olabilir çünkü diyelim ki bir yanardağın patlamasından ortaya çıkan küller troposferi aşıp stratosfere ulaşırsa burada birikir ve kalıcı bir kirlilik oluşturur. Sıcaklık değişimi olmayan yer 11-25km arasıdır. Stratosferin sıcaklığı -55 ile -3 derece arasında değişir. Stratosferde yerçekimi azaldığı için cisimler gerçek ağırlıklarını kaybederler. Bu katmanın üst kısımlarında ozon gazları bulunur ve güneş ışınlarını çeken bu gazlar katmanın ısınmasına nedendir.
 Troposfer
Atmosferin yere temas eden en alt katmanıdır. Gazların en yoğun olduğu katmandır. Ekvator üzerindeki kalınlığı 16–17 km, 45° enlemlerinde 12 km, kutuplardaki kalınlığı ise 9–10 km’dir. Katman kalınlığının ekvatorda ve kutuplarda farklılık göstermesinin nedeni, ekvatorda ısınan havanın haŞşeyerek yükselmesi ve merkezkaç kuvvetinin bulunması, kutuplarda ise havanın soğuyarak çökmesi ve merkezkaç kuvvetinin bulunmamasıdır. Yani bu değişikliklerin sebebi sıcaklık farklılıkları ve merkezkaç kuvvetinin etkisidir.
UNİTE 1 – 7.KONU İklim Elamanları

Sıcaklık

• Isının yoğunluk cinsinden değerine sıcaklık denir. Bu değer termometre ile ölçülür.
• Sıcaklık yeryüzünde ve her zaman düzenli dağılmamıştır.
• Dünyanın en önemli sıcaklık kaynağı Güneş enerjisidir.
• Yeryüzünde Sıcaklığın Dağılışına Etki Eden Faktörler

a. Güneş Işınlarının Geliş (düşme) Açısı

• Sıcaklığın yeryüzündeki dağılımında en etkili olan faktördür.
• Işınların yere düşme açısı büyüdükçe atmosferde aldığı yol kısalır, tutulma azalır, ısınma artarken açı küçüldükçe atmosferde aldığı yol uzar, tutulma artar, ısınma azalır.
• Güneşin geliş açısı yere ve zamana göre farklılık gösterir.
• Güneş ışınlarının yere düşme açısını belirleyen faktörler

1. Eksen eğikliği (Mevsimler)

• Eksen eğikliğine bağlı olarak bir yere Güneş ışınlarının düşme açısı yıl boyunca değişir bu da sıcaklığı etkiler.

Örneğin;
Türkiye 21 Haziranda Güneşi en büyük açıyla alırken 21 Aralıkta Güneşi en küçük açıyla alır.

2. Dünya’nın şekli (Enlem)

• Dünya’nın şekline bağlı olarak Ekvatordan kutuplara doğru Güneş ışınlarının düşme açısı küçülür. Güneş ışınları ekvator çevresinde dar bir alana geldiği için ısınma fazladır. Kutuplara gidildikçe ısıtılması gereken alan genişler ve sıcaklık azalır.
• Bu özelliğe bakılarak şu genel bilgi ortaya çıkar sıcaklık ekvatordan kutuplara gidildikçe azalır.

3. Günün Saati

Günlük harekete bağlı olarak Güneşin düşme açısı gün içinde değşir. Güneşin en büyük açıyla geldiği an yerel saat 12:00 dir ve Güneş tepe noktasındadır. Ancak en yüksek sıcaklık 13:00 – 14:00 saatlerinde ölçülür. Bunun nedeni ısı birikimidir. Aynı şekilde gün içinde en düşük sıcaklıklarda Güneş doğmadan önce ölçülür. Bunun nedeni de yerin ısı kaybıdır.

4. Yerşekilleri (Eğim – Bakı)
• Yerşekillerinin dağlık olduğu yerlerde güneşe dönük yamaçlar,güneş ışınlarını daha büyük açıyla alır ve daha çok ısınırlar. Bu duruma yerşekillerinin bakı etkisi denir.
• Bakı etkisine bağlı olarak güneşe dönük yamaçlarda;
– Sıcaklık ortalamaları daha yüksektir.
– Karlar daha erken erir.
– Kalıcı kar sınırı, yerleşme sınırı, orman sınırları daha yüksekte yer alır.
– Ürünler daha çabuk olgunlaşır.
– Buharlaşma daha fazladır.

b. Güneşlenme (Aydınlanma) Süresi

• Güneşin doğması ile batması arasında geçen süreye güneşlenme (aydınlanma) süresi denir. Bir yerde güneşlenme süresinin artması sıcaklığı olumlu olarak etkiler.

UYARI: Kutup bölgeleri 6 ay boyunca aydınlanmasına rağmen sıcaklık ortalamaları düşüktür. Bunun nedeni Güneş ışınlarının küçük açılarla gelmesidir.

c. Yükselti
• Yükselti Güneş ışınlarının geliş açısını etkilemez. Ancak atmosfer yoğunluğunun ve nemin en fazla bulunduğu alt katmanlar sıcaklık değerlerinin ve ortalamaların daha yüksek olduğu yerlerdir.
• Yeryüzünde yükseldikçe sıcaklık 200 m’de 1°C azalır. Sonuç olarak yükseltiyle sıcaklık ters orantılıdır. Aynı enlemde bulunan yerlerde daha yüksek olan yerlerin sıcaklıkları daha düşüktür.
• Yükseltinin sıcaklığa olan etkisi gerçek sıcaklık ve indirgenmiş sıcaklık kavramlarının oluşmasına neden olmuştur.

Gerçek sıcaklık

• Bir yerin belirli bir yükseltide ölçülen sıcaklığına gerçek sıcaklık değeridir.

İndirgenmiş Sıcaklık

• Bir yerin yüksekliği 0 m’ye (deniz seviyesine) indirilerek bulunan sıcaklık değeridir.

d. Kara – Deniz Dağılımı

• Kara ve denizler sıcaklığa etki ettikleri gibi rüzgar, buharlaşma ve nemliliğe de etki ederek iklim üzerinde etkili olurlar.
• Kara ve Denizlerin farklı ısınmalarının nedenleri ;
– Karalar katı yüzeylerdir. Denizler ise saydam ve hareketli yüzeylerdir.
– Güneş ışınları karalarda yüzeyde depo edilirken denizlerde 200 m derinliğe kadar ulaşabilirler.
Bu nedenle;
Kara yüzeyleri çok ve çabuk ısınıp soğurlarken, denizler az ve yavaş ısınıp soğurlar.

UYARI: Güneş ışınları yerel saat ile 12:00′de en büyük açıyla düştüğü halde günün en sıcak saati 14:00′dür. Bu durum ısı birikimi ile açıklanır. K.Y.K’de karalarda en sıcak ay Temmuz denizlerde ise Ağustos’dur. Örneğin; deniz kıyısında yer alan İzmir’de en sıcak ay Ağustos iken Afyon’da Temmuz’dur.

e. Okyanus Akıntıları

• Okyanus ve denizlerde yer değiştiren su kütlelerine akıntı denir.

Akıntıların oluşmasında;
– Yoğunluk farkı – Seviye farkı
– Sıcaklık farkı – Gel – git
– Tuzluluk farkı – Sürekli rüzgârlaretkili olmuştur

• Ekvatordan hareketlenen akıntılar ulaştıkları yerin sıcaklıklarını artırırken, kutuplardan gelen akıntılar ulaştıkları yerin sıcaklıklarını azaltırlar.

f. Rüzgârlar
• Rüzgârlar aynı okyanus akıntıları gibi estikleri yerin sıcaklık özelliklerini gittikleri yere taşırlar. Yani ekvatordan gelenler sıcaklık ortalamalarını yükseltirken, kutuplardan gelenler sıcaklık ortalamalarını azaltır.
• Kuzey yarımkürede kuzeyden, güney yarımkürede güneyden esen rüzgarlar sıcaklığı azaltır.
• Kara ve denizlerin farklı ısınmasından dolayı oluşan rüzgârlar mevsime ve estiği yere göre sıcaklığı etkiler. Örneğin; Kışın denizden gelen rüzgar ılık hava getirirken yazın denizden gelen rüzgar havayı serinletir.

g. Atmosfer Nemliliği

• Atmosferdeki su buharına nem denir. Fazla nem ısınmayı ve soğumayı yavaşlatır. Sıcaklık farklarını azaltır. Nem deniz ve göl kenarlarında fazla, denizden uzak ve yüksek yerlerde ise azdır.

Güncelleme: 26 Kasım 2016 — 14:45

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Test Çöz | Online Test Çöz | İnteraktif Testler | 2017 testicoz.org | Hakkımızda | İletişim | Kolay Menü | Site Haritası | Gizlilik Politikası | Yasal Uyarı | RSS